خانه » چهره ها » انسان در آرزوی پرواز (بخش دوم)

انسان در آرزوی پرواز (بخش دوم)

خلبان حسین فریدافشین، شهریور ۹۵

مطالبی که در زیر می‌خوانید بخش دوم مصاحبه با سرهنگ خلبان جناب آقای حسین فریدافشین است. زحمت هماهنگی مصاحبه را آقای مجید جان‌نثاری و سرکارخانم هما اثباتی کشیدند و در زمان مصاحبه نیز ما را همراهی کردند. پرسش‌ها و تهیه متن اولیه‌ی مصاحبه به عهده اینجانب بود، لیکن این مطالب در بخش‌هایی به طور اساسی و در دیگر بخش‌ها به صورت جزیی‌تر توسط آقای فریدافشین اصلاح و کامل شدند. تمام تصاویر آموزشی توسط آقای فریدافشین گردآوری و ارایه شده‌اند. تنها چند تصویر مربوط به دوران تحصیل و تشویق‌نامه‌ها و اعضای خانواده ایشان به پیشنهاد بنده ارایه شده‌اند. از آنجا که عمده مطالب بخش  نخست مقاله را من از گفتگو با ایشان نوشته بودم، نام من به عنوان نویسنده آن بخش درج گردید. اما بخش دوم مصاحبه (به ویژه تمامی بخش‌های آموزشی و اطلاعات پرواز و هوانوردی) را آقای فریدافشین به شخصه تدوین نموده‌اند و لذا به رسم امانت‌داری لازم بود نام ایشان را به عنوان نویسنده درج کنیم که به‌دین وسیله چون برخلاف نظر آن استاد گرامی عمل کرده‌ایم از محضرشان پوزش می‌طلبیم.

علی‌اکبر لبافی

در فروردین سال ۱۳۵۷ با خانم هما اثباتی فرزند مرحوم علی‌اکبر اثباتی از محله‌ی سرده ازدواج کردم. ما صاحب دو فرزند پسر به ‌نام فرزاد و فریبرز هستیم. همسرم خانم هما اثباتی به‌دلیل مشغله‌ی کاری من، بیشترین نقش را در تربیت و تحصیلات فرزندان ایفا  نمودند.

farid2-1

آقا فرزاد متولد سال۱۳۵۹، دارای همسر ایرانی و صاحب یک فرزند پسر می‌باشد. او مدرک کارشناسی عمران را از دانشگاه علم و صنعت تهران اخذ نمود و در فعالیت‌های علمی، پژوهشی و تحقیقات بتن دانشگاه شرکت داشته و در مسابقات انجمن بتن آمریکا (ACI (American Concrete Institude مقام دوم را برای ایران کسب کردند. مدرک کارشناسی ارشد را از دانشگاه گوتنبرگ سوئد و مدرک دکترای خود را در رابطه با سازه های فلزی  اختصاصـا” سکوهای نفتی و گازی روی آب  (Oil and Gas Platform) از کشور نروژ اخذ نموده است.

farid2-2

وی مسلط به زبان‌های انگلیسی، فرانسه و نروژی می‌باشد و در کنار فعالیت‌های درسی و کاری به ترجمه‌ی دیوان حافظ به زبان انگلیسی (نشر آبان) پرداخت تا بدین وسیله ضمن معرفی بیشتر حافظ به کشورهای دیگر، علاقمندان شعر و ادب فارسی نیز از آن بهره‌مند شوند. ترجمه‌ی دیگر وی کتاب گرایش‌های معماری از انگلیسی به فارسی با همکاری انتشارات آبان چاپ و نشر گردیده است  که مورد استفاده‌‌ی دانشجویان و مهندسان معماری می‌باشد.

farid2-3

 آقا فریبرز متولد سال ۱۳۶۲، مجرد و دارای مدرک کارشناسی هنر از دانشگاه تهران و گواهینامه لیدری گردشگری از سازمان گردشگری و جهانگردی است. وی کارشناسی ارشد را از کشور هلند و کارشناسی دوم را در رشته مدییا (Media) از کشور آلمان شهر وایمار اخذ نمود و با یکی از دانشگاه‌های آلمان همکاری نزدیک دارد و مدتی به عنوان مجری در رادیوی شهر سکونت خود به اجرای برنامه پرداخت. وی آشنا به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، ایتالیایی وآلمانی می‌باشد.

farid2-4

از آنجایی‌که علاقه‌ی وافری به شعر و ادب فارسی در ایشان وجود دارد، غزلیات شمس تبریزی را به زبان انگلیسی ترجمه کرده تا این اشعار در آن طرف مرزها مورد توجه دوستداران و علاقمندان قرار گیرد.

farid2-5

ایشان در رابطه با رشته‌ی هنر چندین کتاب را از انگلیسی به فارسی ترجمه کرده است که تعدادی از آنها نام برده می‌شود:  هنرمدرن – طراحی بافت اشیاء – طراحی از ساختمان – آموزش طراحی با مداد – طراحی  از منظره – طراحی از چهره – آموزش طراحی از بدن انسان – متحرک سازی – پرسپکتیو – تمرین‌های ساده برای تازه‌کارها – طراحی از طبیعت بی‌جان – اصول طراحی – کلیدهای طراحی –  ساختار بسته بندی – تصویرگری – گرایش‌های هنری – گرایش‌های ضد هنری، و ترجمه‌ی‌ فارسی به انگلیسی آموزش طراحی فرش. تعدادی از این ترجمه‌ها در چند جلد یعنی ۱ و ۲ و ۳ می‌باشد. ترجمه‌ها توسط نشر آبان به چاپ رسیده است.

farid2-6

انسان در آرزوی پرواز

آرزوی دیرین انسان مثل پرندگان پرواز در آسمان و مشاهده‌ی زمین از بالا بود. انسان به‌طور طبیعی توانانی پرواز و بال برای پریدن را ندارد، ولی با عقل و تفکری که خالق هستی در اختیار او قرار داده، با سعی و تلاش همراه با شکست‌های زیاد، موفق به پیشرفت‌های بسیاری در این عرصه شده است. علاوه بر دست‌یابی و تولید هواپیماهای پیشرفته ‌و مدرن امروزی، حتی پای او به فضا هم باز شده است. چون پرواز با هواپیما و فضانوردی به‌طور اخص دو علم جدا از هم هستند لذا صحبت در این رابطه زمان بیشتری را می‌طلبد.

شنیده‌ایم در قدیم بعضی از افراد با پای پیاده ماه‌ها با مشکلات بسیار به سفر حج می‌رفتند در حالی‌که امروزه با هواپیما از تهران تا مدینه فقط ۳٫۵ ساعت زمان می‌برد. یا از سیدنی استرالیا به نیویورک ۱۳ هزار کیلومتر بدون سوخت‌گیری ۱۸ ساعت روی اقیانوس آرام طی می‌شود.

میل به سفر و مسافرت با هواپیما نه تنها به‌دلیل آن‌که یکی از ایمن‌ترین و سریع‌ترین وسیله‌ی حمل و نقل و جابجایی از یک نقطه به یک نقطه‌ی دیگر است، بلکه امروزه از این هم فراتر رفته است. به این معنی که بعضی از افراد برای وقت گذرانی و پذیرایی شدن و استراحت در قسمت سوئیت مخصوص و استفاده از اینترنت WI-FI  در طول مسیر، حاضرند هزینه کنند و با هواپیما سفر ‌کنند و بدون آن‌که در شهر مقصد توقفی داشته باشند به کشور خود برگردند. به عبارت دیگر صبحانه را در شهر خود، ناهار را مثلا در پاریس و شام را در نیویورک صرف می‌کنند. داشتن هواپیمای خصوصی یکی دیگر از این پدیده‌های امروزی است.

farid2-7farid2-8farid2-9

پیشرفت در صنعت هوانوردی

شرکت‌های سازنده‌ی هواپیما با تحقیقات و دستیابی به تازه‌های علمی در این صنعت همواره نسل‌های جدید‌تری را نسبت به تولیدات قبل به بازار عرضه می‌نمایند. برای مثال کارخانه‌ی بوئینگ آمریکا هواپیمای بوئینگB787 (Dream Liner)  و کارخانه‌ی ایرباس فرانسه هواپیمای A380 را که از آخرین تکنولوژی پیشرفته برخوردارند، در خطوط هوایی به‌کار گرفته‌اند.

farid2-10

تاکید روی ایمنی و استفاده از سیستم‌های کامپیوتری و ارتقای نشان‌دهنده‌ها از آنالوگ به دیجیتال، یعنی Glass Cockpit و کم کردن وزن هواپیما با استفاده از کاربرد کامپوزیت در بدنه هواپیما، و فیبرنوری به‌جای سیم و کابل فلزی، و مقدار رنگ کمتر جهت پوشش خارجی هواپیما؛ همچنین طراحی آئرودینامیکی بال و بدنه و تقلیل ۳ تا ۴ موتور به ۲ موتور با همان راندمان در نتیجه‌ی کاهش مصرف بنزین و افزایش برد و مسافت، از نظر اقتصادی گام موثری برداشته شده است. و هر روز شاهد پیشرفت در این صنعت خواهیم بود

شخصا” پرواز با نسل قدیم و نسل ماقبل جدید را تجربه کرده‌ام و تفاوت آن‌ها را کاملا” شاهد بوده‌ام.

farid2-11

سازمان ایکائو

سازمان بین‌المللی هوانوردی تجاری (ICAO (International Civil Aviation Organization معروف به ایکائو به‌منظور ساماندهی و ایمن‌سازی پروازها و ایجاد هماهنگی و حقوق هوانوردی بین کشورها با امضای پیمان حمل و نقل هوایی در شهر شیکاگو با ۲۸ عضو در سال ۱۹۴۴ تاسیس شد و در حال حاضر تمام کشورها از جمله ایران به عضویت این سازمان  درآمده‌اند.

farid2-12

همگام با پیشرفت صنعت هوانوردی سازمان ایکائو منشور اصلی خود را گسترش داده و در زمینه‌های گوناگون با صدور نشریات و ضمائم آن در قالب ۱۸ انکس Annex  توسط نمایندگی‌های خود در کشورها بنام کائو سازمان هواپیمایی کشوری (CAO (Civil Aviation Organization پی‌گیری و مورد اجرا  قرار می‌گیرد. شرح وظائف آن عبارت است از :

farid2-13تاییدیه ثبت هواپیما و قابلیت پرواز آنها – بازرسی و نظارت  سالیانه بر عملکرد شرکت‌ها – ارتقای دستگاه‌های ناوبری فرودگاه‌ها – برگزاری آزمون‌های تخصصی – انجام معاینات پزشکی – صدور گواهینامه خلبانی – مهندسی پرواز – تعمیر و نگهداری هواپیما – مراقبت پرواز و قواعد مربوط به حق‌تقدم‌ها – ایجاد تسهیلات برای مسافران در فرودگاه‌ها – بررسی عوامل و پیش‌گیری از سوانح – تنظیم مقررات در مورد هواپیماربایی – چگونگی حمل کالاهای خطرناک و غیره.

سازمان ایکائو علاوه بر وظیفه‌ی اصلی خود اقدام به چاپ و توزیع نشریه‌های ضروری برای عملیات پروازهای تجاری Aeronautical Information Publication – AIP در هر کشور می‌نماید. این نشریات شامل موارد زیر است:

۱-    General: اجرای قوانین ملی آن مملکت، بازرسی کلیه افراد هنگام ورود و خروج از کشور، و مقررات مربوط به تردد وسایل نقلیه در فرودگاه‌ها.

۲-    Enroute: دستورالعمل‌های مسیر پرواز، کنترل فضاها و کریدورهای پروازی، و به‌روز رسانی دستگاه‌های ناوبری زمینی.

۳-    Aerodroms: دسته‌بندی فرودگاه‌ها نسبت به دستگاه‌های ناوبری، محل استقرار هلی‌کوپتر برای زمان اضطرار‌ی، و طول و عرض و استحکام باند جهت استفاده هواپیماهای سبک، متوسط و سنگین.    

کمپانی جپسن JEPPESEN

کمپانی آمریکایی جپسن مورد تائیدسازمان ایکائو است که همکاری بسیار نزدیکی با این سازمان دارد. جپسن علاوه بر نشریات هوانوردی، محصولات مرتبط با پرواز را نیز تولید می‌کند.

farid2-14

حدود بیست نشریه از جپسن در رابطه با علم هوانوردی منتشر شده که تمامی آنها همه‌ساله به‌روز رسانی و چاپ و نسخه جدید آن به بازار عرضه می‌گردد. مهمترین آن Airway Manual نشریه‌ی همراه خلبان در مسیرهای پروازی است. بستگی به شهر یا کشور مقصد،خلبان جلد مربوطه را از عملیات پرواز تحویل گرفته و در طول پرواز از مبداء تا مقصد آن‌را مورد استفاده  قرار می‌دهد. مثلا” جلد خاور میانه، جلد آسیا، جلد اروپا، و غیره. ایران نشریات به‌روز شده‌ی مورد نیاز را از نمایندگی جپسن در آلمان تهیه می‌نماید.

در این نشریه تعاریف، اطلاعات فرودگاهی، نقشه‌ها و طرح‌های نشست و برخاست، چارت‌های ورودی و خروجی، سیستم روشنایی باند فرود، حداقل‌های مورد نیاز Minimum Requirments  و نقاط تصمیم‌گیری و انصراف از نشستن MAP . MDA . DH قید شده در چارت‌ها و خیلی از جزئیات دیگر آمده است . همراه داشتن Airway Manual  در طول پرواز الزامی است.

farid2-16farid2-17farid2-18farid2-19

 زبان بینالمللی

زبان بین‌المللی در پرواز زبان انگلیسی است. مکالمات و اصطلاحات رادیویی در Annex 10 توضیح داده شده است. الزاما مطابق استانداردهای تعریف شده باید گفتگو کرد.

.In all Communication the highest standard of discipline shall be observed at all time

مکالمه زبان انگلیسی در پرواز در تمام کشورهای دنیا الزامی است. ژاپن، روسیه، آلمان، کشورهای اسکاندیناوی، آفریقا و آمریکای لاتین همگی از این زبان واحد تابعیت می‌کنند.

farid2-15

انجمن بینالمللی حمل و نقل هوایی  IATA

انجمن یاتا (International Air Transport Association) با تصویب قوانین و مقررات در بخش بازرگانی و حمل و نقل بار و مسافر و مرسوله‌های پستی فعالیت می‌کند. نظارت در عملکرد خطوط هوایی، در قیمت‌گذاری بلیت و بیمه و حقوق مشتریان و رسیدگی به دعاوی مطروحه از وظایف این انجمن می‌باشد. دفتر انجمن یاتا مستقر در کاناداست و با سازمان ایکائو همکاری بسیار نزدیک دارد. عضویت در یاتا اختیاری  است ولی اعضا ملزم به رعایت قوانین و مقررات صادره از سوی انجمن می‌باشند.

farid2-20

پست هوایی

در بخش مرسوله‌های پستی چهار شرکت مطرح یعنی شرکت DHL کشور آلمان، شرکت TNT  کشور هلند، و شرکت‌های UPS و Fedex کشور آمریکا که روزانه حجم بسیار زیادی از خدمات پستی و سرویس‌دهی هوایی را در اسرع وقت به تمام نقاط دنیا به‌عهده دارند.

farid2-21

اتمسفر یا جو زمین  Atmosphere of the earth

در رابطه با دسته بندی جو زمین به‌طور خلاصه آنچه را که بیشتر مربوط به علم هوانوردی است مطرح می‌شود.

farid2-22

لایه تروپوسفر Troposphere Layer  : پایین‌ترین لایه جو زمین است و تمام پدیده‌های آب و هوایی از قبیل انواع ابرها، برف، باران، مه، تگرگ و رعد و برق در این لایه رُخ می‌دهد. منبع حرارتی این لایه انرژی تابشی سطح زمین است که از خورشید جذب کرده است.  از این رو با افزایش ارتفاع با کاهش دما مواجه خواهیم شد. اصطلاح پدیده Laps Rate  که به ازاء هر  ۱۰۰۰ پا ارتفاع با ۲درجه سانتی‌گرادکاهش دما مواجه خواهیم بود. برای مثال چنانچه دمای سطح زمین صفر باشد، درجه حرارت بیرون هواپیمایی که در ارتفاع ۳۰ هزار پایی در حال پرواز است، منفی ۶۰ درجه سانتی‌گراد خواهد بود.

ضخامت تروپوسفر در عرض‌های جغرافیایی مختلف متفاوت است. در استوا حدود ۱۸ کیلومتر و در عرض‌های مناطق معتدل حدود ۱۱کیلومتر و در قطب‌ها حدود ۸ کیلومتر می‌باشد .

لایه استراتوسفرStratosphere Layer  : در این لایه هیچ‌گونه پدیده‌ی جوی وجود ندارد و ضخامت آن حدود ۲۲ کیلومتر است که در ۳ تا ۵ کیلومتر اول درجه حرارت ثابت و با ازدیاد ارتفاع درجه حرارت زیاد می‌شود؛ به‌دلیل این‌که به خورشید نزدیک می‌شویم.

لایه یونسفر Ionosphere Layer : در این لایه تبادل مولکولی به عبارت دیگر یونیزاسیون و فعل و انفعالات الکترون و یون‌ها انجام می‌شود و پدیده‌ی ارسال امواج رادیویی و برگشت آن به زمین در این لایه صورت می‌گیرد.

مدیریت جامع در فضا Space Policy

قوانین و تصمیماتی عملی در رابطه با فضا و قرار دادن ماهواره‌ها در مدار زمین و هواپیماهای تجاری وضع شده است که در مورد هواپیماهای تجاری روی سه موضوع تاکید دارد: نوع سوخت، سقف پرواز، و سرعت.

farid2-23

نوع سوخت به‌گونه‌ای باید پالایش شود که حداقل آلایندگی زیست محیطی را همراه داشته باشد. شرکت‌های سازنده‌ی هواپیما باید هواپیماهایی را تولید کنند که سقف پرواز آن‌ها  کمتر از ۵۰ هزار پا باشد. سرعت هواپیماهای تجاری باید زیر سرعت صوت یعنی کمتر از ۱۲۰۰ کیلومتر در ساعت باشد.

عدم رعایت این موارد سبب می‌شوند که گازهای خروجی متصاعد شده از موتور هواپیما در ارتفاع بالا به زمین بر نگردد و در فضا باقی مانده و به لایه‌ی اوزون که محافظ کره زمین از نفوذ اشعه‌های مضر خورشید- از جمله ماورای بنفش (Ultra Violet(UV و مادون قرمز (Infra Red(IR است آسیب برساند.

.Ozone layer acts as a filter for the earth

خداوند لایه اوزون را به‌عنوان یک پوشش حفاظتی اطراف کره زمین قرار داده است.

قبل از اعمال این محدویت‌ها شرکت سازنده‌ی هواپیما در فرانسه با تولید هواپیمای مافوق صوت کنکورد در عین محبوبیت از نظر شکل ظاهری، مصرف کم بنزین (به‌دلیل پرواز در ارتفاع بالا و طی مسافت در زمان کمتر) مخالفت‌های زیادی را از طرف سازمان جهانی صلح سبز و آمریکا به دنبال داشت. برای مثال مسیر پاریس به نیویورک که با هواپیمای جامبوجت یا ایرباس حدود ۷ ساعت طول می‌کشد با کنکورد در مدت زمان ۳٫۵ ساعت طی می‌شد.

کنکورد سال۱۳۵۰ برای نخستین بار در فرودگاه مهرآباد به زمین نشست و در نهایت با عملکرد کوتاه چند ساله‌ی خود طی دو سانحه‌ی عمدی و دیگری غیرعمد به فعالیت خود در خطوط هوایی پایان داد.

farid2-24

هواشناسی هوانوردی Aviation Weather 

علم هواشناسی بسیار وسیع و گسترده است. بخشی از آنچه را که به عنوان هواشناسی  هوانوردی در پرواز مطرح است به آن می‌پردازیم.

دستهبندی ابرها: ابرها برحسب ارتفاع از سطح زمین به ابرهای پایین، متوسط، و بالا تقسیم‌بندی می‌شوند. الزاما خلبانان باید از ابرهای پوششی و بارشی که دارای رعد و برق و توربالانس هستند شناخت کامل داشته باشند. چرا که در طول پرواز با آن‌ها مواجه می‌شوند. زمانی که طرح پرواز  Flight Plan  برای مقصدی نوشته و جهت هماهنگی با امضاء خلبان ارائه می‌شود، نفر مسئول یک نسخه‌ی چاپی از هوای حاضر و پیش‌بینی مسیر و مقصد را همراه نقشه‌های مربوطه در اختیار خلبان قرار می‌دهد. از جمله (Weather Reports Metar.Tafor.Rafor. Sanop. Map….) و او با مطالعه‌ی ‌آن از شرایط و چگونگی هوای مسیر و مقصد مطلع می‌گردد .

رادار هواشناسی هواپیما:Airplane Weather Radar  یکی از الزامات هواپیمای تجاری مجهزبودن به رادار هواشناسی می‌باشد. این دستگاه در دماغه‌ی هواپیما که پوشش غیرفلزی از جنس فایبرگلاس است قرار دارد.

قبل ازاین‌که وارد ابر شویم، رادار هواشناسی و سیستم‌های ضد یخ و جلوگیری از برفک و گرمکن شیشه‌ها را روشن می‌کنیم و برای این‌که در کریدور پرواز باقی بمانیم از ابرهای پوششی و بارانی عبور کرده که معمولا به رنگ سبز و زرد در نشان‌دهنده ظاهر می‌شوند. ولی هرگز وارد ابرهای قرمزرنگ (Cumulonimbus Cloud (CB که دارای رعد و برق و تکان‌های شدید بوده و در آن‌ها تخلیه الکتریکی صورت می‌گیرد، نمی‌شویم. در این مواقع با هماهنگی رادار و مراقبت پرواز از آن فاصله می‌گیریم و بعد به مسیر اصلی خود بر می‌گردیم.

بدترین حالت این ‌است که رنگ قرمز هنگام فرود و نزدیک شدن به فرودگاه پیش آید؛ چرا که تغییر سمت مجاز نیست. در این صورت از نزدیک شدن به فرودگاه انصراف داده و به سمت فرودگاه کمکی که قبلا در طرح پرواز پیش‌بینی شده تغییر مسیر می‌دهیم. خیلی از سوانح هوایی در فرودگاه‌ها که به دلیل شرایط بد جوی اتفاق افتاده است؛ هنگام انجام طرح نشستن با ابر CB مواجه شده در نتیجه تخلیه الکتریکی روی هواپیما منجر به سانحه شده است.

farid2-25

دستگاه‌های ناوبری

  (Very high frequency Omnidirectional Range(VORمهمترین دستگاه ناوبری در فرودگاه‌ها می‌باشد. آنتن دستگاه فرستنده  VOR با ارسال سیگنال‌هایی حول ۳۶۰ درجه و با دقت بالا و بدون تاثیرپذیری از پدیده‌های جوی است و گیرنده‌ی هواپیماها با دریافت این سیگنال‌ها خود را به فرودگاه رسانده و با انجام طرح ورود خود را در راستا و در سمت باند جهت نشستن قرار می‌دهند.

farid2-26farid2-27

 (Instrument Landing System(ILSدستگاه ناوبری دیگری است. توضیح اینکه هواپیماها بعد از پایان مسیر و رسیدن به فرودگاه‌های مقصد در شرایط مساعد و به ویژه در شرایط  بد آب و هوایی (دید کم در اثر برف، باران، مه و غیره) بعد از قرار گرفتن در راستای باند (Final Approach) نیاز به دستگاهی دارند که بتواند هواپیما را برای یک فرود امن تا لحظه‌ی نشستن هدایت و راهنمایی نماید. دستگاه ILS دقیق‌ترین وسیله برای نشستن است که با انجام طرح مربوطه هواپیما را در کریدور مخروطی شکل قرار داده و نشان‌دهنده‌ی سمت و ارتفاع را تا ابتدای باند فرود و تا نقطه تصمیم‌گیری هدایت می‌کند.

farid2-28

MWLS یا سیستم نشستن مایکروویو، نوع دیگری از دستگاه نشستن است که بعضی از کشورها از این سیستم استفاده می‌کنند.

(Non Directional radio Beacon(NDB این دستگاه ناوبری با ارسال امواج رادیویی ودریافت آن توسط نشاندهنده‌ی ADF هواپیما عمل می‌کند و به‌دلیل ارزان بودن  بیشتر در کشورهای  بلوک شرق استفاده می‌شود. در ایران تعداد کمی از فرودگاه‌ها به این دستگاه مجهز هستند و اکثرا  دستگاه  VOR  دارند.

farid2-29

(Global Positioning System(GPS یا سیستم موقعیت یاب جهانی که انحصارا” متعلق به آمریکاست که با صرف هزینه و با قرار دادن ۲۴ ماهواره در حال حرکت در مدار کره زمین تمام کره زمین را پوشش می‌دهد. این سیستم ابتدا در مقاصد محرمانه استفاده می‌شد و در سال ۱۹۸۰ استفاده عمومی از آن آزاد شد و دسترسی به آن نیز رایگان است. ماهواره‌ها در مدار میانی حدود ۲۰ هزارکیلومتری از سطح زمین با انرژی خورشیدی و ساعت اتمی پیوسته در حال گردش هستند و با ارسال سیگنال‌های رادیویی رفت و برگشت توسط دستگاه‌های گیرنده قادر به مکان‌یابی و تعیین موقعیت خود روی هوا، زمین، و دریا می‌شوند.

farid2-30

Galileo یا گالیله سیستم موقعیت‌یاب جهانی اتحادیه اروپاست و به همین منظور در مدار زمین قرار دارد.

Glonass  سیستم موقعیت‌یاب روسیه است که فقط کشور روسیه و کشورهای تابعه از آن استفاده می‌نمایند.

(Flight Management System(FMS یا سیستم مدیریت پرواز یکی دیگر از دستگاه‌های کمک‌ناوبری پیش‌رفته است که اکثر هواپیماهای تجاری از آن استفاده می‌کنند. این سیستم با استفاده از دستگاه‌های VOR و فاصله‌سنج اطراف خود قابلیت دریافت موقعیت – طول و عرض – جغرافیایی، سمت، سرعت، ارتفاع، و اطلاعات دیگر است و با دادن اطلاعات فرودگاهی از قبل به این سیستم قادر به مدیریت پرواز در طول مسیر و انجام طرح‌های ورودی و نشستن و خروج از فرودگاه خواهد بود. از آنجایی‌که به سیستم خلبان خودکار Auto Pilot  متصل می‌شود Workload و کار خلبان را آسانتر می‌کند.

 farid2-31

کنترل ترافیک هوایی (Air Traffic Cotrol(ATC

هم‌زمان با پیشرفت هواپیماها و افزایش پروازها، ارتقاء دستگاه‌های رادار و مهارت افرادِ شاغل در مراکز کنترل ترافیک و برج‌های مراقبت در هدایت و مدیریت ترافیک‌های هوایی و جلوگیری از برخورد هواپیماها و ایجاد امنیت و روا‌ن‌سازی حجم بسیار زیاد  هواپیماهای ورودی و خروجی در فرودگاه‌ها و همچنین هواپیماهای عبوری از فضای کشورها اهمیت بسیار زیادی دارند. در این شغل پرمسئولیت، ایران به دلیل دارا بودن موقعیت ممتاز جغرافیایی خود (دروازه  و پل ارتباطی ‌بین اروپا و آسیا و کشورهای خلیج فارس) در طول شبانه روز با دادن خدمات و سرویس به هواپیماهای عبوری در مدت زمانی که روی کشور ما هستند تردد آنها را کنترل نموده و از این نظر کنترلرهای شایسته و توانایی در بخش مراقبت پرواز و مراکز کنترل ترافیک‌های هوایی، این مسئولیت را به عهده دارند.

farid2-32

بگذریم از این‌که یک بار به‌دلیل بی‌دقتی و دادن اطلاعات اشتباه به یک فروند هواپیمای خارجی او را مقابل من هدایت کردند و با عکس‌العمل به‌موقع، چند ثانیه قبل از برخورد با یک‌دیگر، طبق مقررات سریع گردش به راست را انجام دادم و ازآن فاجعه همگی جان سالم به‌در بردیم و از این بابت خداوند را شاکرم. در این‌گونه سوانح همیشه خلبان را به عنوان مقصر معرفی می‌کنند چرا که خلبان کشته شده، وجود ندارد که از خود دفاع کند!

farid2-33

بعد از چند فرودگاه پرترافیک دنیا مثل لندن، لس‌آنجلس، پاریس، …. فرودگاه دبی شلوغ‌ترین فرودگاه در خاورمیانه محسوب می‌شود و با حجم زیاد، شبانه‌روز با ۳۴۰ تا ۳۶۰ نشست و برخاست یا پرواز به اقصی نقاط دنیا، مسئولیت سنگین و کنترل دقیقی را به‌عهده دارد. یادآور می‌شوم اکثر کنترل کننده‌ها انگلیسی هستند. در ضمن فرودگاه مهرآباد در خاورمیانه رتبه‌ی نهم را دارد.

تنبیه از نوع پروازی

پروازهای ورودی به دبی از هر سمتی که وارد می‌شوند با سرعت ۲۰۰ مایل (۳۶۰ کیلومتر) به گردونه طرح هدایت شده، سپس با قرار گرفتن در شیب فرود به صورت زنجیره‌ای با سرعت ۱۸۰ مایل (۳۲۰کیلومتر) و با فاصله دو دقیقه از یکدیگر پرواز کرده و با مشاهده‌ی باند فرود با سرعت ۱۶۰ مایل (۲۸۰ کیلومتر) یا کمتر عمل نشستن را انجام داده و باید به سرعت باند را تخلیه کنند تا هواپیمای پشتی برای نشستن از باند استفاده کند .

یک بار من بعد از قرارگرفتن در شیب فرود باید سرعت را از ۲۰۰ به ۱۸۰ مایل می‌رساندم. تقلیل سرعت کمی با تاخیر صورت گرفت و فاصله‌ی طولی من با هواپیمای جلویی بسیار کم شد، طوری که کنترلر سریع مرا از زنجیره‌ی هواپیماها بیرون کشید و با دادن سمت و ارتفاع مرا به انتهای طرح فرستاد. البته با این کار مرا تنبیه کرد و با ۲۰ دقیقه پرواز اضافی روی باند نشستم و درسی شد برای دفعات بعد که بیشتر دقت کنم. البته دیگر تکرار نشد.

farid2-34

کان تریلCone Traile

خط سفید دنباله‌ی هواپیما در آسمان است. هوای فشرده‌ی خروجی از اگزوز هواپیما شامل گازهای سوخته از بنزین و بخار آب موجود در آن در ارتفاع بالای ۳۰ هزارپا و در مواجهه با هوای سرد (حدود منفی۴۰ درجه سانتیگراد یا سردتر) بلافاصله به‌صورت بلور و کریستال‌های یخ تبدیل شده و ابر سفیدرنگ دنباله‌داری را پشت هواپیما تشکیل می‌دهد. این هوای متراکم و مرطوب به‌دلیل باردار بودن ذرات و افت به لایه‌های پایین‌تر، تبدیل به بخار و در نهایت ناپدید می‌شود.

farid2-35

اخذ گواهینامه خلبانی

گواهینامه خلبانی شخصی: شرایط و قوانین دریافت گواهینامه خلبانی داشتن علاقه و سلامت جسمی و روانی مورد تایید دایره معاینات پزشکی هواپیمایی کشوری و انجام مصاحبه سپس گزینش و چند فاکتور دیگر (آشنایی به زبان انگلیسی، قد و وزن مناسب، مدرک دیپلم، کارت پایان خدمت برای پسران) و عقد قرارداد در آموزشگاه خلبانی جهت گذراندن مطالب و دروس تئوری و مقدماتی شامل آیرودینامیک، اصول پرواز، مکالمات رادیویی، و قوانین و مقررات پرواز، سپس معرفی به آموزشگاه پرواز جهت انجام پرواز با هواپیمای یک‌موتوره است. بعد از اتمام مراحل آموزش طبق مقررات موسسه‌ی آموزش‌دهنده، افراد موفق به دریافت گواهینامه خلبانی شخصی (Private Pilot License(PPL روی هواپیمای بال ثابت یک‌موتوره می‌شوند. دارنده‌ی این گواهینامه می‌تواند با هواپیمای شخصی و اجاره‌ای پرواز تفریحی انجام دهد.

گواهینامه خلبانی تجاری: (Commercial Pilot License(CPL خلبانان برای پرواز با هواپیمای چندموتوره و به صورت حرفه‌ای در شرکت‌های هواپیمایی مسافربری لازم است دوره‌ی آموزشی نیمه‌تکمیلی تئوری را طی نموده و شرایط خاص تعیین شده از سوی استاندارد هواپیمایی کشوری را به اتمام برسانند.

اخذ گواهینامه هر یک از پایه‌های فوق منوط به گذراندن آزمون کتبی و عملی است. علاقمندان می‌بایست شخصا” هزینه‌ی آموزش دوره‌ها را پرداخت نمایند. بعضی از شرکت‌های هواپیمایی با ارائه‌ی بورس به تعدادی از داوطلبان هزینه‌های مربوطه را تقبل کرده و پس از فارغ‌التحصیل شدن به عنوان کمک‌خلبان در خدمت آن شرکت قرار می‌گیرند.

farid2-36

گواهینامه سرویس حمل و نقل هوایی (Airline Transport Pilot License(ATPL کمک خلبابان تجاری بعد از چند سال پرواز و کسب مهارت و تجربه در نوع هواپیمایی که مشغول پرواز هستند با تشخیص عملیات پروازی مربوطه و معرفی به سازمان هواپیمایی کشوری جهت دریافت مدرک ATPL و بعد از موفقیت طی گذراندن چندین ساعت پرواز در صندلی چپ (در معیّت معلم خلبان) سپس ارزیابی و چک شدن وی، می‌تواند به عنوان کاپیتان (Pilot in Command) در آن هواپیما انجام وظیفه نماید. اخذ مدرک ATPL که آخرین مدرک خلبانی است در تمام شرکت‌های هواپیمایی معتبر و  اعتبار بین‌المللی دارد. این خلبان به عنوان کاپیتان می‌تواند در سفرهای داخلی و خارجی پرواز نماید. شرایط اختصاصی یا متون درسی دوره‌ی تکمیلی که متقاضی قبل از آزمون باید به آن بپردازد عبارتند از :

–        مقررات پرواز (Rulls of the Air)

–        اطلاعات عمومی در باره هواپیما (Aircraft General Knowledge)

–        کارآیی و محدویت‌ها در پرواز (Flight Performance and Limitation)

–        علم هواشناسی (Meteorology)

–        اصول پرواز  (principals of Flight)

–        دستورالعمل‌های عملیاتی (Operational Procedures)

–        رادیو تلفنی (Radiotelephony)

شرایط کاپیتان شدن در نیروی هوایی  به‌دلیل طی دوره در ایران ودوره‌های تکمیلی در آمریکا و مجددا” پرواز در ایران کاملا متفاوت بوده و مراحل خاص خود را دارد .

بنده قبل از اینکه در سال ۸۱ بازنشسته شوم، سال۱۳۷۶ مدرک ATPL را بعد از موفقیت در آزمون از سازمان هواپیمایی کشوری جهت پرواز با هواپیمای مسافری تجاری اخذ نمودم.

farid2-37

مسئولیت خلبان  Pilot in Command Responsibility

farid2-41بالاترین فرد در هدایت، کنترل، نظارت، و تامین ایمنی کاپیتان هواپیما می‌باشد. به‌دلیل در اختیار داشتن هواپیما با میلیون‌ها دلار ارزش و اهمیت جان انسان‌ها می‌بایست شرایط پذیرش این مسئولیت خطیر در ارائه‌ی تصمیماتِ به‌موقع و صحیح را دارا باشد و در مواقع بروز اتفاقات مسئول و جوابگو خواهد بود .

.Be safe, be legal for flight at all times

خلبان در تمام مواقع باید پروازی قانون‌مند و ایمن انجام دهد.

.Life is A one time offer, use it well

زندگی تنها یک فرصت است از آن به خوبی استفاده کن.

فرد خلبان می‌بایست مواظب سلامت خود باشد. تا سن ۴۰ سالگی هر سال یک بار و بعد از آن هر ۶ ماه یک بار تحت معاینات پزشکی قرار گیرد. خلبانان تجاری بیشتر در اختیار شرکت خود هستند تا در اختیار خانواده و در زندگی شخصی از برنامه‌ریزی شناور و متغیر تابعیت می‌کنند.

در پایان

بعد از بازنشسته شدن از نیروی هوایی در سال ۱۳۸۱ جذب ۳ شرکت هواپیمایی مسافربری شدم. همچنین به تدریس و آموزش مطالب هوانوردی مشغول شدم و همزمان دوره‌ی چند ماهه‌ی هواپیمای MD (مک دانل داگلاس) را در ایران و هواپیمای فوکر (Fokker) را در کشور هلند به پایان رساندم. در نهایت طی ۱۱ سال تدریس و پرواز با هواپیمای فوکر به دلیل بیماری از ناحیه مهره‌های گردن در سال ۱۳۹۲ پرواز را کنار گذاشتم. در این مدت جمعا ۲۶۰۰ ساعت پرواز انجام دادم که با احتساب دوران قبل از بازنشستگی، مجموع ساعت پرواز قبل و بعد از بازنشستگی ۹۱۰۰ ساعت در دفتر پروازم ثبت گردیده است که در مقام مقایسه با سایر ساعت پروازهای ثبت شده رکورد بسیار خوبی  محسوب می‌شود.

farid2-39

در طول ۴۱ سال فعالیت کاری به تمام شهرهای ایران که فرودگاه دارند، پرواز کردم و در پروازهای خارجی به‌صورت ماموریت و پروازهای روزانه و همچنین به عنوان مسافرت خصوصی تاکنون به ۲۴ کشور سفر کرده‌ام که عبارتند از:

آمریکا – انگلیس – فرانسه – هلند – نروژ – آلمان – بلژیک – دانمارک – سوئد – دبی – مالزی – اسپانیا – پاکستان – افغانستان-  تاجیکستان – ارمنستان – آذربایجان – مسکو – سن‌پتررزبورگ – بوسنی هرزگوین – شارجه – عربستان – ترکیه  –ایتالیا.

farid2-38

 برای تمام کسانی‌که در حرفه‌ی هوانوردی فعالیت دارند، همچنین افراد علاقمند آرزوی توفیق و سلامتی دارم.

 چنانچه نیاز به مشاوره، راهنمایی و  یا انتقال تجربه باشد،  با کمال میل کمک خواهم نمود. فراموش نشود در امر پرواز “یک دقیقه”  در اصل  یک دقیقه نیست، بلکه”شصت ثانیه” است.

برای کسب روزی و غذا، حتی پرندگان روی زمین دنبال غذا می‌گردند، ولی پرسنل پرنده روزیِ خود را با پرواز در آسمان جستجو می‌کنند.

farid2-40

۱۲ دیدگاه

  1. باسلام
    این متن را چندین بار باید خواند بخصوص لابلای خطوط را که گواه بلند نظری و طبع زیبا و وارستگی نویسنده است.شاد و سربلند باشید.

  2. آقای اثباتی. با سلام و تشکر از حضور دوباره تان. آقای فریدافشین خلبان فوق العاده ماهر و دانشمند در امور مربوطه است. دو مقاله فوق گویای این مطلب هست. اما در مورد ایشان من گمان می کنم موضوع شگفت آورتر اخلاق و ادب و وارستگی ایشان است. موضوعی که ۵ سال سبب شد ما از مصاحبه با ایشان محروم شویم. حالا هم به سختی پذیرفتند نام ایشان به عنوان نویسنده باشد. شاید ۵ درصد از درسهایی که من در مصاحبه از ایشان گرفتم در متن فوق منعکس شده باشد. من در متن اصلی تاکیدم بر اخلاق حرفه ای ایشان بود که توسط ایشان این بخشها حذف شد. ایشان در آمریکا لوح تقدیر اخلاق گرفته اند که نگذاشتند در مقاله درج شود.
    من یک مورد اخیر را ذکر کنم: در متن بالا من برای اینکه خواندن جملات روان تر شود دو بار نام آقا فریبرز را نوشتم. اما ایشان آن را اصلاح کرده به گونه ای که تنها یک بار نام فریبرز برده شود. من دلیل را نپرسیدم ولی چون کمی با اخلاق جناب سرهنگ آشنا شده ام حدس زدم برای رعایت مساوات بوده است. چراکه نام آقا فرزاد – فرزند دیگر ایشان- هم یکبار در مقاله برده شده است….

  3. باسلام خدمت اقای فرید افشین واقعا باعث افتخار برگجهانیها هستید انسانی کامل خانواده ای کامل هم ازلحاظ اخلاقی وهم ازلحاظ علمی برایتان آرزوی سلامتی و بهروزی دارم ارادتمند شما حمید جان نثاری

  4. با سلام و تشکر از آقای فرید افشین و مسئولان سایت برای انجام این مصاحبه
    مدت ها بود منتظر بخش دوم گفتگو با آقای فریدافشین بودم. همه بخش های این گفتگو بسیار خواندنی و جالب بود. مطالب تخصصی بسیار خوب و به زبان ساده توضیح داده شده بود. قلبا لذت بردم.
    برای حسین آقای همیشه مهربان ، هما خانوم عزیزم و خواهرزاده های خوبم بهترین ها را آرزو می کنم.

  5. عرض ادب محضر آقای مهندس اثباتی گرامی و ارجمند.
    و آقای حمید جان نثاری با احساسی دوستداشتنی و مملو از صمیمیت .

    از شما عزیزان برای اینکه وقت گذاشتید مطالب حقیر را مطالعه و نظرات ارزشمند خود را منعکس فرمودید بینهایت سپاسگزارم .
    انشاالله همواره سالم و سلامت باشید .

  6. عرض سلام و احترام به آقای مهندس لبافی .

    زحمات و تلاش جنابعالی موجبات همگرایی – هم اندیشی و گفتگو با دیگران را فراهم مینماید . و این نکات پسندیده
    میتواند بستری مناسب را برای انسانها بوجود آورد که در راه مثبت اندیشی و با هم بودن هدایت شوند . از اینرو تفکر
    خوش بینانه شما بسیار با ارزش و قابل تقدیر است .
    توفیق روز افزون شما را از خدوند متعال خواستارم .

  7. سلام و درود به خانم ارمغان اثباتی و با محبت .

    اگر چه با خانواده محترم آنسوی کره زمین بسر میبرید ولی دیدگاه و نظر زیبای
    شما بواقع در چند قدمی ماست و بما انرژی مثبت میدهد . ممنون از شما .
    در پناه خداوند باشید

  8. علی اکبر لبافی

    با سلام خدمت آقای فریدافشین و با سپاس دوباره از زحمتی که کشیدید. با آرزوی تندرستی برای شما و خانواده گرامی. منتظر نوشته های بعدی شما هستیم.

  9. با عرض سلام و خسته نباشید خدمت آقای کاپیتان حسین فریدافشین که واقعا کمیاب در اخلاق، در منش و کارسخت و طاقت فرسا و پرخطری که دارند. از هزاران، شایدم میلیونها نفر ۱ نفر برازنده و قابل داشتن این توانمندی باشد من از نوع خودم از شما تشکر میکنم که مقاله ای رو در سایت قرار دادید. دل تنگ شما و دوستدار شما بزرگوار هستم.

  10. حسین فریدافشین

    عرض ادب خدمت آقا مهرداد گرامی و ارجمند .
    ممنون از ابراز محبت جنابعالی . خوشحالم از اینکه مطالب بنده مورد توجه و استفاده شما و علاقمندان به فن هوانوردی قرار گرفته است . همواره سلامت و موفق باشید .

  11. درود بیکران برشما جناب حسین فریدافشین عزیز
    متاسفانه من خیلی دیرمتوجه مطالب شما در وبگاه برگجون شدم و پس ازخواندن آنها از اطلاعات ارائه شده درباره صنعت هوانوردی بسیار لذت بردم و چون خودم در بخش بسیار کوچکی از این صنعت قرارداشتم بیشتر به معلوماتم اضافه گردید.
    اما از آنجائی که کمترکسی از اهداف تخصصی شما با اطلاع می باشد برخود لازم دانستم که مطلبی بسیار کوتاه درباره آن بنویسم، چون بعضی کلمات به مرور ایام معنی حقیقی خود را از دست می‌دهند – مثل سکه‌هایی که براثر فرط استعمال سائیده می‌شوند و نقش و نگارشان محو می‌گردد- فداکاری یکی از اینگونه کلمات است که امروزه مفهوم مبهمی پیدا کرده است.
    تخصص شما در دنیا جزء آندسته از مشاغل پرمخاطره می‌باشد که هرکسی قادر به فراگیری آن نمی باشد و فقط انسانهایی خاص موفق به فراگیری آن می‌شوند.
    اما فراگیری تخصص یک چیز است و هدف فراگیری آن، چیز دیگر. طبیعی است که انسان در زندگی هرچیز را بخواهد کسب کند و به هرمنظوری بدان دست یابد باید از سرفایده و منفعتی باشد. اما شما در طول خدمت، بخصوص دوران هشت ساله جنگ تمامی منافع را کنارگذاشته و با به خطر انداختن جان خود ماموریت‌های پرمخاطره را به انجام رساندید و این چیزی نیست جزفداکاری.
    بی‌گمان راه صحیح فداکاری عشق است که درس جانبازی را به انسان می‌آموزد. این نکته را هم باید متوجه بود که حسن فداکاری و جانبازی نیاز به صفات دیگری دارد که اگر نباشد صفت فداکاری چنانکه باید و شاید به ظهور نمی‌رسد.
    از جمله آن صفات یکی شجاعت است و مقصود قوه ایست که بوسیله آن می‌توان درحوادث سخت و مخاطره‌انگیز قوه عقلانی خود را از دست نداده و اراده خود را به طریق عاقلانه اجراء کنیم.
    صفت دوم بلندی همت است، یعنی اینکه بتوان برای آرزوی خود از منافع موجود دست کشید و فریفته لذات آنی و فواید جزئی نشد و نظر برکارهای بزرگ- که ابدی است- داشته باشد.
    صفت سوم ایمان به کارخوداست که در وجود آدمی به تمام معنی کارفرمائی کند. تاثیرات ایمان و این نیروی الهی درعالم وجود، بسیاراست و درباره آن سخن گفتن حاجت نیست.
    علاوه براین چند صفت، انسان فداکار از صفت شهامت باید بهره مند و برخوردار باشد. شهامت درعلم اخلاق آن است که شخص بطوری بر ادراک فضیلت و نیل به ترقی حریص باشد که ناملایمات را در آن راه تحمل کند.
    این مسئله مسلم است که فداکاری یکی ازعوامل فردی و اجتماعی بشر است و هرجامعه ای که به درجات ترقی صعود کند به سبب فداکاری افراد علاقه مند بوده و هرکسی که در زندگانی خود به مرتبه یا مقامی نائل شده در نتیجه داشتن این خصلت بوده است.
    من باتمام وجود اذعان می‌کنم که تمامی صفات یادشده در ذره ذره وجود شما بوده و عشق به میهن و مصالح عمومی سرلوحه زندگیتان می‌باشد که در راه آن فداکاری و جانبازی نموده‌اید واین سرمایه، سعادت جاودانی وحیات شریف ابدی شماست.

  12. محضر سرور گرامى و ارجمندم آقاى سیف محمدى
    تقدیر و تشکر از لطف و محبت صمیمانه و توصیف ارزشمند جنابعالى ، چنانچه شایسته آن باشم بیش از حد مسرور و خوشحال شدم .
    طرز تفکر معنى دارتان بسیار با ارزش و پر از صفا و صمیمیت است چرا که انسانهاى فرهیخته به هر جایى که نگاه میکنند زیبایى و لطافت
    مى بینند . بنده نواز و خیلى بزرگوارید .
    از خداوند متعال برایتان سلامتى و شادمانى آرزومندم . در پناه حق باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *