خانه » مطالب آزاد » جعبه سیاه هواپیما

جعبه سیاه هواپیما

خلبان حسین فریدافشین، دی ماه ۹۵

به آگاهی خوانندگان محترم می‌رسانم با توجه به فضای خوبی که در بخش مطالب آزاد وبگاه برگجون ایجاد شده است، قصد دارم موضوعاتی از حمل و نقل هوایی را که می‌تواند از جهات مختلف برای عموم افراد مهم باشد، به زبانی ساده و مصور به مرور آماده و ارایه کنم. امیدوارم این مطالب مورد توجه و علاقه‌ی شما هم‌میهنان و خوانندگان وبگاه برگجون و به ویژه اهالی محترم برگجهان باشد.

پیش‌گفتار

صنعت هوانوردی به‌دلیل سرعت در جابجایی، همواره مورد توجه بخش‌هایی از جامعه قرار دارد. قابل ذکر این‌که حمل و نقل هوایی نسبت به سایر وسایل حمل و نقل در جهان دارای مرتبه عالی در ایمنی می‌باشد و این امر مدیون روش نوین استقرار سامانه‌ی ایمنی در ساخت و بهره‌برداری از وسایل پرنده است.

یکی از اصول این روش تجزیه و تحلیل وقایع گذشته و جلوگیری از تکرار آن‌ها می‌باشد که به نام روش عکس‌العملی (Reactive) شناخته شده است. به این ترتیب به حداقل رساندن حوادث ناگوار تحت عنوان روش پیش‌گیرانه و روش پیش‌بینانه در دستور کار سامانه‌ی مدیریت ایمنی قرار دارد و دستیابی به نتیجه‌ی مطلوب – یعنی کاهش آمار سوانح و رخدادها – فرهنگ ایمنی است و فرهنگ ایمنی در واقع زیرساخت سامانه‌ی مدیریت ایمنی را تشکیل می‌دهد.

در تاریخ این صنعت هنوز هم علی‌رغم تحولات فناوری و پیشرفت و استفاده از روش‌های پیچیده‌ی مدیریتی هنوز هم گاهی به دلیل عوامل انسانی و نقص فنی و آب و هوا و نقش بعضی از عوامل دیگر شاهد رخداد و تکرار برخی از سوانح هوایی هستیم.

سیستم اعلام موقعیت اضطراری  (Emergency Locator Transmitter (ELT

سیستم اعلام موقعیت اضطراری فرستنده‌ای است که در انتهای هواپیما قرار دارد. زمانی که هواپیما سانحه می‌دهد در اثر شوک و ضربه‌ی وارده به طور اتوماتیک به کار می‌افتد و نیروی باطری موجود در آن مدت ۴۸ ساعت سیگنال اضطراری را در باند VHF و فرکانس ۱۲۱٫۵ مگاهرتز ارسال می‌نماید. چنانچه موقعیت سانحه نامعلوم باشد – مثل سقوط در جنگل، کوهستان، کویر یا دریا – با اعزام گروه تجسس و نجات  (Search and Rescue) در محدوده‌ی محل سقوط زمانی‌که در برد موثر فرستنده قرار گیرد، سیگنال اضطراری را دریافت نموده، همچنین هواپیماهای عبوری از فراز محل سانحه می‌توانند این سیگنال‌های اضطراری را دریافت کرده و سپس محل دقیق سقوط را به مراکز کنترل ترافیک هوایی اطلاع دهند.

 jabe1

اشکال این سیستم برد کوتاه و زمان محدود فعال بودن آن بود. به‌طوری که گاهی روزها در پی پیدا کردن هواپیمای سانحه دیده صرف می‌شد و این مسئله موجبات ابداع نسل جدید ELT ماهواره‌ای را فراهم نمود. از سال ۲۰۰۹ تمام هواپیماهای تولیدی به این سیستم جدید مجهز شدند که در مواقع سانحه شرکت سازنده این دستگاه در اسرع وقت از محل وقوع سانحه مطلع شده و مختصات جغرافیایی آن‌را به اطلاع شرکت هواپیمایی مربوطه می‌رساند.

 jabe2

 jabe3

جعبه سیاه هواپیما  Airplane Black Box  

این جعبه به‌دلیل اطلاعات درون آن تا زمان رمزگشایی اصطلاحا” به جعبه‌ی سیاه معروف شده است، ولی در اصل رنگ جعبه بستگی به شرکت سازنده‌ی هواپیما متفاوت است و برای این‌که سریع‌تر از لاشه‌ی هواپیما پیدا شود، به رنگ قرمز شبرنگی و یا نارنجی فسفری می‌باشد. جنس پوشش محافظ جعبه سیاه از آلیاژ تیتانیوم و بسیار مقاوم در برابر حرارت شدید و تحمل فشار بالای چند تن و مقاوم در برابر فشار عمق آب دریا و عایق‌بندی آن مانع نفوذ آب به درون آن می‌گردد.

 jabe4

محل قرار گرفتن جعبه‌‌ی سیاه در انتها و قسمت دُم هواپیما است. طبق بررسی‌ها در اکثر سوانح هوایی به قسمت دم هواپیما کمترین خسارت وارد شده است و احتمال سالم ماندن جعبه و اطلاعات آن افزایش می‌یابد. این سیستم دارای یک نشان‌دهنده در داخل کابین خلبان است که موقع انجام چک‌لیست، قبل از روشن کردن موتور، تاریخ و شماره پرواز روی آن اعمال می‌گردد.

جعبه‌ی سیاه از دو بخش تشکیل شده است :

 jabe5

۱ ضبط صدای کابین   CVR) Cockpit Voice Recorder)

این سیستم تمام صحبت‌ها و مکالمات درون هواپیما و تماس‌های رادیویی با مراکز کنترل ترافیک را ضبط می‌کند. در سیستم‌های قدیمی ۳۰ دقیقه، و در حال حاضر ۲ ساعت از آخرین مکالمات در دستگاه جمع‌آوری و ضبط می‌شود.

 
jabe6

۲- ثبت پارامترهای فنی (Flight Data Recorder (FDR

این دستگاه تمام اطلاعات فنی هواپیما و عملکرد سیستم‌های مختلف را روی نوار مغناطیسی و جدیدا” در تراشه‌های الکترونیکی ثبت و ذخیره می‌کند؛ از جمله: زمان – سرعت – سمت حرکت – ارتفاع – فشار هیدرولیک – برق‌رسانی به سیستم‌ها – پارامترهای موتور – سوخت‌رسانی – وضعیت فرامین هواپیما نسبت به محور طولی و عمودی و چندین مورد دیگر که در تحقیقات و بررسی سوانح در دست داشتن این پارامترها به فهم علل بروز سانحه کمک می‌نماید. دستگاه FDR ظرفیت ثبت و ذخیره کردن ۲۵ ساعت آخرین اطلاعات از عملکرد سیستم‌های هواپیما را دارد.

jabe7

 jabe8

در سوانح، پس از دسترسی به جعبه‌ی سیاه و انتقال آن به شرکت سازنده‌ی هواپیما، جهت بازخوانی و رمز‌گشایی، آخرین اطلاعات ذخیره شده در CVR و FDR مورد تحقیق و بررسی  متخصصین قرار می‌گیرد. 

 jabe9

 

هرچی بالا و بالاتر میری، دنیا از دید تو بزرگتر می‌شه و تو از دید دنیا کوچکتر. پس بیا اون بالا  بیشتر به یاد خداوند باش.

 

 

 

 

۱۰ دیدگاه

  1. فرحناز اثباتی

    باتشکر از اقای فرید افشین.
    مطالب شما بسیار جامع وکامل وآموزنده بود.
    با تشکر از زحمات شما

  2. سلام من یلدا مظفری هستم
    مطالب شما بسیار اموزنده،کامل و جامع بود
    باتشکر از زحمات شما

  3. درود به خانم فرحناز اثباتی محترم و یلدا خانم مظفری عزیز .
    ممنون از اظهار نظر و دیدگاه مثبت شما . خوشحالم که از مطالعه مطلب فوق استفاده و بهره مفید بردید .
    موفق و سربلند باشید .

  4. علی اکبر لبافی

    درج مطلب و مقاله در بخش مطالب آزاد وبگاه برگجون از سوی دو فرد نخبه و موفق برگجونی جای بسی افتخار برای ماست. آقایان محمدتقی اثباتی و حسین فریدافشین نه تنها خود افرادی شایسته و موفق بوده اند بلکه به واسطه روحیه معلمی خود فرزندانی تربیت کرده اند که شخصیت بین المللی داشته و موجب افتخار ایران و برگجهان هستند. همین روحیه آموزگاری در کنار فروتنی آنان است که هنوز دست بر قلم دارند و وبگاه کوچک روستایی را قابل دانسته مورد لطف و محبت قرار می دهند.

  5. ارمغان اثباتی

    با تشکر از آقای فرید افشین به خاطر این مطلب بسیار جالب. یکی از قسمت های جادویی هواپیما برای من همیشه همین جعبه سیاه بود که چیز زیادی درباره اش نمی دانسنم.
    باز هم ممنون که علم خود را با ما شریک می شوید.

  6. سلام و درود بی پایان به حضور محترم آقای فرید افشین عزیز، با خواندن مطالب بسیار ارزنده شما که خیلی شیوا و روان آن را نگاشته اید، بار دیگر من را به خاطرات دوران جوانی که به همراه دایی قاسم در کنار شما بزرگوار بودیم، بردید. هنگامی که شما زبان به سخن می گشودید و چه زیبا وقایع اتفاقیه را برایمان باز گو می کردید.
    پاینده باشید، عقاب آسمان.

  7. آقای مهندس لبافی گرامی
    از آنجایی که جنابعالی سکان دار وبگاه محبوب روستای برگجهان صادقانه و پرتلاش عهده دار راهبری آن هستید؛ علاقمندان و اعضاء در جهت غنی شدن آن در حد توان با ارسال مطالب نوشتاری، خود را در این امر شریک می نمایند.
    موفق و پایدار باشید .

  8. عرض سلام به خانم ارمغان اثباتی مهربان
    بنظر بنده یکی از اهداف وبگاه افزایش معلومات عمومی و بهرمندی ازچنین مطالب ارسالی است .
    خوشحالم که مطالعه مطلب فوق مفید فایده واقع شده است . همواره سالم و سلامت باشید .

  9. محضر سرور گرامی و ارجمندم آقای مجید جان نثاری
    دیدگاه ارزشمند شخصی که خود در تحریر و نگارش مطالب صاحب نظر و مرتبه شایسته ای را دارند مرا مورد لطف و محبت قرار داده اند و بدینوسیله از جنابعالی تشکر و قدردانی می نمایم. زمان بس عجب می گذرد.
    توفیق و سلامتی تان را از خداوند متعال آرزومندم.

  10. حمید جان نثاری

    با سلام خدمت سرور گرامی آقای فریدافشین، تقاضا دارم درصورت امکان اگر عکسهای قدیمی ازخودتان یا به همراه دوستان از برگجهان دارید دراختیار جناب لبافی قراردهید. با تشکر فراوان
    ارادتمند شما حمید جان نثاری.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *