خانه » طبیعت و کالبد » نام و نقشه‌ی کوچه‌های برگجون

نام و نقشه‌ی کوچه‌های برگجون

علی‌اکبر لبافی، اسفند ۹۵

روزگاری نه چندان دور، همه‌ی اهالی روستا یکدیگر را می‌شناختند.

راه خانه‌های همدیگر را بلد بودند و برای نشانی دادن به یکدیگر تنها نام محله و میانگاهی کافی بود. نام‌هایی مانند گَل‌خُنی، بالا شاهُن، درمسجد، سرقبرستُنی، پاناروَن و مانند آنها محل اصلی پاتوق‌ها و محله‌ها را بازگو می‌کرد و برای شنونده همین نشانی‌ها کافی بود. اما برای نشانی دقیق‌تر نام بناها و صاحبان آن به کار می‌رفت. نشانی‌هایی مانند دَم خونه حاج علی‌اصغر، پشت خونه داش قربون، زیرِتکیه و غیره. در چنین فضایی نیازی به نام‌گذاری کوچه‌ها نبود.

با این وجود گاهی راه‌هایی که بافت روستا را به باغ‌ها و مزارع مرتبط می‌ساخت چون محله‌ای نبود و بنا و ساکنی در کنارش نبود نیازمند نام‌گذاری بود. در این موارد نیز اغلب به نام باغ‌های معروف واقع در مسیر منتسب می‌شد. مانند راه پایین (بالابا)، راه بالا، راه درمزین‌علی، راه جووک، راه لشگ، راه روبارگ، راه غلاش‌توکه، راه باغارو و غیره.

اما اکنون روستا گسترده شده و افراد جوان همدیگر را نمی‌شناسند و افراد غریبه و غیر بومی بسیار زیاد شده‌اند و از ادارات دولتی نیز ماموران و پرونده‌ها و مدارکی را گسیل می‌کنند که باید به دست فردی برسد یا ابلاغ شود. در این وضعیت گریزی جز نام‌گذاری کوچه‌ها نیست.

موضوع نام‌گذاری کوچه‌ها بیش از ۷ سال پیش مطرح شد. در آن زمان بنده با نوشتن مطلب در سایت برگجهان و مذاکره حضوری با افرادی که در این امر پیش‌قدم بودند درخواست کردم از نام‌های بومی استفاده شود و مثال‌هایی نیز برای نمونه ارایه کردم. اما در طول مذاکره متوجه شدم پیاده کردن این داستان کار ساده‌ای نیست. زیرا نظرات در این زمینه بسیار متفاوت است. به این ترتیب یا از روی ناامیدی یا از روی مصلحت اندیشی دیگر پی‌گیر این کار نشدم اما دورادور جویای نتیجه بودم.

در نهایت این نام‌گذاری انجام شد و اگرچه با خواسته‌ی من تفاوت‌های زیادی دارد، اما با آنچه در همان مذاکرات اولیه می‌شنیدم نیز بسیار متفاوت بود و نتیجه در مجموع با دانستن آن سوابق از نظر من رضایت‌بخش است.

روستای برگجهان دو جاده دسترسی دارد. یکی از سمت شهر لواسان و روستای افجه و دیگری از سمت جاجرود و روستای نیکنام‌ده. بنابراین مهمترین معابر روستا همین دو جاده هستند که پس از رسیدن به روستا به ترتیب از نام‌های امام حسن و امام خمینی برای آنها استفاده شده است. دو خیابان سرده و روبار به نام خود محله‌ها و خیابان محله شاهان به نام اولیه‌ی این محله پس از انقلاب، محمدیه نام گرفته است.

برای هر یک از شهیدان انقلاب و جنگ روستا نیز حسب مورد کوچه و در یک مورد میدانی نام‌گذاری شده است. با توجه به نام شهیدان تقریبا به نوعی نام طوایف اصلی روستا نیز در معابر مشاهده می‌گردد. کم و بیش از نام قدیمی محله‌ها و نام باغ‌ها در نام‌گذاری‌ها استفاده شده است. نام افراد مشهور بومی هم در معابر هست ولی از میان چهره‌ها تنها نام محمدهمایون دیده می‌شود و جای نام افرادی همچون محمد عظیمی‌گرامی خالی است.

این نقشه‌ها بر اساس نقشه‌هایی است که در طرح‌های هادی روستا تهیه شده‌اند. دو نقشه طرح هادی قبلی و جدید هر دو ارایه شده اند تا خوانندگان محترم تفاوت این دو نقشه را ملاحظه بفرمایند. در این فرصت برای اشاره‌ای کوتاه به مشکلات بنیادین طرح‌های هادی روستایی و به ویژه در روستاهایی مثل برگجهان ابتدا نقشه‌های طرح هادی و محدوده بافت روستا را روی عکس هوایی روستا قرار داده‌ام.

نقشه‌ها نشان می‌دهند که چه میزان بر وسعت بافت روستا به صورت متمرکز افزوده شده است و علاوه بر این نشان می‌دهند که چه میزان ساخت و ساز غیر متمرکز خارج از طرح هادی و بافت روستا اتفاق افتاده است. در این میان اصرار بنیاد مسکن و ادارات راه و شهرسازی استان‌ها در حفظ محدوده بافت روستاهایی از این دست و حتی کوچک کردن مرزهای بافت به چه میزان موثر و مفید بوده است؟ آیا جز این بوده که نه تنها تعیین مرز و محدوده بافت نه تنها جلوی توسعه را نگرفته است بلکه این موضوع مردم را به بی‌قانونی و فرار از قانون عادت داده است و در این میان هزینه‌های بسیاری به مردم تحمیل شده که این هزینه‌ها نیز به حساب دولت واریز نشده است!

این تنها روی داستان نیست. بلکه کار غیر قانونی افزایش یرعت ساخت، فقدان کنترل سطوح ساخت، معماری و ضوابط شهرسازی و استانداردهای سازه‌ای را درپی دارد. چیزی که نتیجه‌اش جز ساخت خانه‌هایی بی‌هئیت ئ فاقد نظم و فاقد استحکام و استانداردهای اولیه علوم مهندسی ساختمان است.

مسئولان شهرسازی و روستا، تهیه‌کنندگان طرح‌های هادی روستا، آیا وقت آن نرسیده است که طرحی نو دراندازید؟!

در پایان جا دارد از کوششی که اعضای شورای اسلامی روستا به کار بستند (به ویژه پی‌گیری‌های آقای محسن لبافی) تا این نام‌گذاری‌ها انجام و در اسناد مختلف به ثبت برسد، تشکر کرد. نقشه‌ی پایه به کار رفته در این مقاله را آقای محسن لبافی در اختیار من نهادند و نام کوچه‌های این‌دست (سرده و پاده و روبارگ و دشتاها) را نیز ایشان با صبر و حوصله‌ی فراوان برای من بازگو کردند. درمورد نام کوچه‌های آن‌دست (روبار آقانور و شاهان) نیز به آقای شعبان شاهانی زحمت دادم و در این خصوص از میهمان‌نوازی حاج احمد علیمردانی و فرزندشان بهره بردم. جا دارد از همه‌ی این عزیزان تشکر کنم.

 

۶ دیدگاه

  1. با سلام
    بنده دانشجوی معماری دانشگاه تهران غرب هستم. برای درس روستا۲ ، روستای زیبای برگ جهان را انتخاب نمودم . اما متاسفانه طرح هادی روستا را پیدا نکردم.
    به نقشه های ذیل نیازمندم : نقشه کاربری اراضی پیشنهادی ، نقشه ی ارزش گذاری زمین ، نقشه ی مالکیت ابنیه و تعداد طبقات .
    تقاضا دارم اگر امکانش هست، فایل طرح هادی و یا نقشه های فوق را تا چند روز آتی برایم ارسال نمایید.
    سپاسگذارم

  2. سلام خانم مقدس زاده
    طرح هادی روستا توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی تهیه می شود. باید به آنجا مراجعه کنید. اگر احتمالا نداشتند نام مشاور طرح را گرفته و به مشاور مراجعه کنید. چون طرح هادی روستا قدیمی است بعید است نسخه آن موجود باشد. با این وجود ممکن است نقشه های مصوب طرح مانند نقشه کاربری اراضی و طرح پوسته معابر (و نه گزارش مطالعات و نقشه های دیگر که اشاره فرمودید) نزد دهیار روستا باشد. نقشه های جدید که ما از آن استفاده کرده ایم همین است که ملاحظه می کنید و هنوز مصوب نیست و ما از اعضای شورا گرفتیم. به رییس شورای اسلامی روستا مراجعه کنید.

  3. الناز مقدس زاده

    با سلام خیلی خیلی ممنونم از پاسخ شما
    یک سوالی داشتم در روستای برگ جهان فضای تجمع جمعی وجود داره؟ مثل یک پارک یا میدان یا کوچه یا هر مکانی که پاتق اهالی باشد و نکته ای برای تجمع داشته باشد؟ ممکن است عکس آن فضا را برایم ایمیل کنید و اگر مکانش روی نقشه را هم توضیح دهید ممنون می شوم.
    سپاسگزارم

    ely_m74@yahoo.com

  4. مکانهای عمومی و پاتوقهای مختلفی در روستا هست. برای گپ و گفتهای مردانه فضاهایی در هر محله هست. مثلا پانارون و درمسجد و سرقبرستانی در سرده، میدانگان پاده، پل روبار و میدانگاه شاهان و چشمه گلخونی و بالاشاهون. امیدواریم این مکانها را دست کم روی نقشه برایتان بفرستیم.
    اما برای زنان پاتوقها در فضای نیمه محصوری بود که به محله سر معروف است. چیزی مشابه واحدهای همسایگی که در مقاله ای به نام محله سر در بخش طبیعت و کالبد درج شده است. زنان آنجا به گپ و گفت و مراسمها و کارهای روزمره مانند پخت نان و تهیه رشته آش و دیگر موادغذایی و وسایل خانه می پرداختند.
    برای بازی کودکان هم مکانهایی مثل دروازه نعلی و لولاستنک وجود داشت و برای تفریح هم صخره سراسو و تپه تنگلخانه …

  5. الناز مقدس زاده

    خیلی از پاسخ دهیتون ممنونم
    یعنی هیچ فضایی مثل پارک نیست یا یه چیز تفریحی که تمام قشر ها در اون فعالیت کنند؟ و اینکه بله محله سر رو دیدم و چقدر عالی که همچین فضای غنی از معماری اونجا هست. اگر لطف کنید در نقشه یک یا چند تا از این فضاهایی که فرمودید رو ( اونی که از همه بزرگتر و بیشتر مهم هست و جمعی تر هست)موقعیتش رو مشخص کنید و اگر عکسی ازش دارید برایم ایمیل کنید .چون من تا آخر شب باید مطالعاتن رو تکمیل کنم فردا ۷ صبح تحویل پروژهم دارم . خییلی سپاس گزارم .

  6. الناز مقدس زاده

    اگر ممکن است از پانارون و میدانگاه پاده و میدانگاه درب امامزاده علی(من این را در نقشه پبدا کردم کنار باغ ناصر در محله سرده فکر کنم همان در مسجد هست درسته؟؟) به ایمیلم عکس ارسال کنید ممنون میشوم. من جای اینها رو در نقشه پیدا کردم اما اگر از مواردی که گفتید محا جمعی بهتری هست همراه با عکس و دکر محله ی دقیق و موقعیتش در نقشه ممنون میشم بفرستید برام

    سپاسگزارم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *