خانه » تاریخ، جامعه و فرهنگ » خلقیات ما برگجونی‌ها- طایفه اثباتی (بخش دوم)

خلقیات ما برگجونی‌ها- طایفه اثباتی (بخش دوم)

مجید جان‌نثاری، دی ماه ۹۷

در بخش اول مقاله، به دو ویژگی طایفه اثباتی اشاره شد. اکنون ادامه‌ی مطلب:

۳- مداراگرا در مقابل رقابت‌گرا

ویژگی سوم طایفه محترم اثباتی را می‌توان مداراگرا بودن آنها دانست. ویژگی طایفه اثباتی اهل مدارا بودن در مقابل رقابت‌گرا بودن است. علت اینکه آنها مداراگرا هستند و نه رقابت‌گرا در این است که آنها دارای ویژگی درون‌گرا می‌باشند و باید به خاطر داشت که افراد درون‌گرا انرژی خود را از مردم و یا جامعه نمی‌گیرند، بلکه افراد رقابت‌گرا نیاز مبرم به مقایسه‌ی پیروزی‌های خود با دیگران دارند و در این راستا علاقه شدیدی به اعلام آمار و ارقام دارند و دوست دارند تا عملکرد خود را پشت ویترین جامعه قرار دهند.

اما طایفه اثباتی اهل رقابت و طرفدار آمار و ارقام نیستند. آنها به اصطلاح چراغ‌خاموش حرکت می‌کنند. زیرا نیازی به خلق موقعیت‌های اجتماعی برای خود ندارند و همچنین نیازی هم به سنجش پیروزی‌های خود با دیگران ندارند. آنها در هیاهو حرکت نمی‌کنند، بلکه در سکوت طی طریق می‌نمایند. بیش از آنکه هیاهو به آنها آرامش بدهد، سکوت روح آنها را شاد و مسرور می‌نماید.

مدارا و سکوت و عدم رقابت، غذای روحی طایفه اثباتی است. آنها نمی‌خواهند همانند برون‌گراها خود را دلپذیر نشان بدهند، چون اعتقاد آنها بر این است که آنها دلپذیرِ خدایی خلق شده‌اند، لذا این شاخص می‌تواند در فضای صلح‌آمیز جوابگو باشد اما در فضای جنگ جوابگو نخواهد بود.

صفت یا اعتقاد به دلپذیری ذاتی (دلپذیری درونی) از نظر اجتماعی باعث می‌گردد که آنها کمتر محبوب‌تر از افرادی باشند که می‌خواهند در جامعه دلپذیر ظاهری (دلپذیر بیرونی) باشند. اما از نظر این طایفه محترم این صفت (دلپذیری ظاهری) مهم نیست، بلکه مهم آن است که آنها دلپذیر ذاتی هستند، اگرچه جامعه بپذیرد یا نپذیرد. این صفت “دلپذیری ذاتی” باعث گردید تا آنها مغرور باشند و به قول مادرم که همیشه می‌گفت: ننه جان این سَبداری‌ها گُندَه‌گویند. یعنی سخنان آنها همیشه از موضع قدرت و بالاست و به همین جهت گوینده‌ی سخنان بزرگ هستند.

مثال- نمونه‌ی مداراگر بودن در مقابل رقابت‌گر بودن

مرحوم آقای محمود اثباتی را می‌توان نمونه‌ای از فرد پرکار و نیکوکار اما بی‌ادعای مداراگر به حساب آورد. به طور قطع و اطمینان می‌توان آقای محمود اثباتی را یکی از شاخص‌ترین افراد طایفه اثباتی و یکی از بزرگان روستای برگ‌جهان دانست که بدون تبلیغ و بدون هیاهو بودند. زمانی به ارزش والای اجتماعی این مرد بزرگ پی‌خواهیم برد که بدانیم ایشان تمام کارهای عام‌المنفعه را بدون داشتن منصب رسمی انجام داده‌اند (اگرچه در مقطعی ایشان عضو شورای روستا بود).

شاید نمونه‌ای همانند ایشان را بتوان در همین طایفه مشاهده نمود، اما نه هم‌دوره‌ی آقای محمود اثباتی، بلکه دو دوره قبل از ایشان، یعنی حاج حمزه پدر کربلایی علی‌اصغر که او هم فردی بود که مقام رسمی در برگجهان نداشت، اما آن قدر شخصیت ایشان پرنفود بود که هر کاری در آن دوره در روستای برگجهان بدون مشورت و صلاحدید ایشان انجام نمی‌پذیرفت.

نمونه‌هایی از فعالیت‌های آقای محمود اثباتی

فعالیت‌های آقای محمود اثباتی را می‌توان در چند رشته کارهای زیربنایی و عمرانی روستای برگجهان برشمرد:

  • فعالیت و پی‌گیری بهبود و بازسازی جاده برگجهان
  • پی‌گیری برای برق‌رسانی به روستا
  • تلاش به منظور استقرار سرویس اتوبوس‌رانی شرکت واحد تهران و حومه در برگجهان
  • احداث پل بر روی رودخانه افجه به سمت برگجهان
  • پی‌گیری جهت احداث دفتر مخابرات در روستا
  • پی‌گیری نصب ایستگاه تقویتی آنتن تلویزیون
  • پی‌گیری ساخت منبع آب آشامیدنی سالم و لوله‌کشی روستا
  • پی‌گیری تغییر بودجه‌ای برای احداث جاده پایین و صرف قسمتی از بودجه جاده بالا برای کمک به احداث جاده پایین
  • احداث پل‌های بتنی بر مسیر دره‌ها
  • آسفالت جاده روستا

سنت فراموش شده

اگر یک مقایسه بین چند نسل قبل از خود با نسل امروز به عمل آوریم متوجه خواهیم شد که افراد چند نسل گذشته، چه آنهایی که دارای مقام رسمی بودند و چه آنهایی که مقام رسمی نداشتند، همه‌ی آنها منشا فعالیت‌های زیربنایی(عمرانی) در روستا بودند که نسل امروز از حاصل تلاش آنها بهره‌مند می‌باشد. افرادی که براساس قانون نانوشته و بر پایه‌ی عرف و سنت اجتماعی، برای توسعه‌ی جامعه‌ی کوچک روستای خود فعالیت نموده و زبانزد خاص و عام بودند.

 در اینجا به فهرست افراد اثرگذار در روستا چه در مقام رسمی و چه غیررسمی اشاره می‌نماییم:

مهمترین عامل در تفاوت بین نسل ما با چند نسل گذشته را می‌توان در ساختار شخصیت ما با آنها دانست. چه آنکه موتور حرکت نسل‌های گذشته را می‌توان درونی دانست و منشا حرکت آنها از درون به بیرون بوده، لذا همانند شخصیتی چون آقای محمود اثباتی در دوره‌های گذشته وجود داشته که علی‌رغم مناصب رسمی و غیررسمی وجود آنها اثرگذار در جامعه بوده است. لکن در نسل ما منشا حرکت از محیط بیرون و در واقع موتور حرکت و انرژی از بیرون است، محیط بیرونی که افراد را به خودی و غیرخودی تقسیم می‌کند. بنابراین اگر هم افرادی وجود داشته باشد که منشا حرکت درونی داشته باشند، نمی‌توانند تاثیرگذار باشند. بنابراین سنت،  فعالیت‌های عام‌المنفعه چندی است که به دست فراموشی سپرده شده است و هدف از بیان خلقیات طوایف، احیای این سنت‌های فراموش شده است.

با توجه به دلایل ذکر شده نمی‌توان ناامید بود و برای آنکه ما بتوانیم ادامه دهنده‌ی راه گذشتگان خود باشیم به نظر می‌رسد تا به تحلیل شخصیت‌های گذشته بپردازیم و در اینجا لازم می‌بینم تا به تحلیل شخصیت جناب آقای محمود اثباتی بپردازیم تا شاید نقطه‌ی حرکتی باشد که دوباره تاریخ تکرار شود، چون برای ملتی که تاریخ خود را نمی‌شناسد، تاریخ تکرار می‌شود.

تحلیل ویژگی‌های شخصیتی آقای محمود اثباتی

  • خودشکوفایی: بارزترین ویژگی آقای محمود اثباتی خودشکوفایی است. افراد خودشکوفا، افرادی هستند که وابستگی به دیگران و حالت تدافعی را پشت سر گذاشته‌اند و به مرحله‌ی خودگردانی رسیده‌اند.

افرادی با این ویژگی نیازی به عامل بیرونی از جمله داشتن منصب رسمی نداشته، بلکه به علت داشتن عامل خودبرانگیختگی و همنوع دوستی و همدردی نسبت به دیگران و جرات آفریدن و کاویدن، پیش می‌روند ولو آنکه جامعه علی‌رغم این همه از خودگذشتگی، پشت سر آنها حرف‌های ناروا بزنند. باید توجه داشت که طبق تحقیقات به عمل آمده افراد خودشکوفا فقط ۱ درصد افراد جامعه هستند. به زبانی ساده‌تر خودشکوفایی به معنی آن است که یک فرد کلیه‌ی توانایی‌های خود را به حداکثر برساند و فراتر از نیازهای اولیه خود (نیازهای زیستی، امنیتی، اجتماعی) تلاش نماید.

فرد خودشکوفا خودمحور نیست، بلکه مساله محور است. یعنی اطراف او پر است از مسایل مختلف تا او به حل آنها بپردازد. آنها دغدغه‌ی بهبود زندگی بشریت را دارند.

  • انعطاف‌پذیری: آقای محمود اثباتی فردی منعطف بودند و این ویژگی ایشان از خاصیت درون‌گرایی که به طایفه اثباتی اختصاص داشته، سرچشمه می‌گیرد.افراد منعطف به احساسات درونی خود توجه داشته و این امر باعث می‌گردد تا کنجکاو باشند (هم درباره‌ی دنیای درونی و هم دنیای بیرونی)، به همین دلیل آنها از لحاظ تجربه غنی هستند.

سخت‌کوشی آقای محمود اثباتی در پی‌گیری مسایل و مشکلات موجود روستا و خسته نشدن از موانع و مشکلات ناشی از منعطف بودن ایشان است. چون فرد منعطف بیشتر حاضر است در مقابل هیجان‌های منفی و مثبت و پدیده‌های نامتعارف قرار گیرد، چه پدیده‌های نامتعارف قبل از انقلاب که آقای اثباتی را مجبور به پی‌گیری در اداره راه استان و شهرستان و بخشداری و وزارت کشور و سازمان برنامه و حتی مجلس شورای ملی می‌نمود و چه پدیده‌های نامتعارف بعد از انقلاب که ایشان را مجبور به مذاکره‌ی بی‌حاصل مسئولین محترم نمودند.

ویژگی شخصیتی “انعطاف‌پذیری” به قدری از منزلت بالایی برخوردار است که اغلب آن را با عقل مترداف می‌دانند، چون انعطاف‌پذیری با تفکر باز که سرچشمه‌ی خلاقیت می‌باشد مربوط است. افرادی که غیرمنعطف می‌باشند همیشه دوست دارند که رفتار متعارف داشته باشند تا مبادا جایگاه قدیمی خود را از دست بدهند.

اما آقای محمود اثباتی اهل انجام کارهای نامتعارف (ناممکن) بودند و این ویژگی انسان را به یاد دوران انقلاب پساصنعتی می‌اندازد که در آن انجام کارهای نامتعارف (ناممکن) از عهده‌ی افراد نامتعارف (منعطف) برمی‌آید نه افراد متعارف(غیرمنعطف).

  • مسئولیت‌شناسی و باوجدانی: افراد وظیفه‌شناس به اصول اخلاقی پای‌بند هستند و تا کارشان را درست و تمام انجام ندهند آرام نمی‌گیرند. اگرچه آقای محمود اثباتی در ردیف افراد رقابت‌گرا قرار نداشت، اما موفقیت‌طلب بود. براساس مسئولیت‌شناسی، او شیفته‌ی کار زیاد بود. چنانکه کارهای عمرانی که توسط ایشان انجام شده قبلا برشمردیم.

تنها پذیرش کار زیاد از ویژگی افراد مسئولیت‌شناس نبوده، بلکه درست انجام دادن کارها نیز جزو ارزش‌ها و اصول اخلاقی آنها محسوب می‌شود. آقای محمود اثباتی ثابت‌قدم بود و این ویژگی را می‌توان در زمانی که در مقابل ناملایمات افراد قرار می‌گرفتند مشاهده نمود. او به نقطه‌نظرهای خود پای‌بند بود و هر چه ناملایمات بیشتر می‌شد، ایشان مصمم‌تر می‌شد.

ویژگی‌هایی را که برای آقای اثباتی برشمردیم، تعدادی از آنها ژنتیک و برخی دیگر اکتسابی بوده است. نتایج تحقیقات نشان داده است که وظیفه‌شناسی و باوجدان بودن ۴۹ درصد ژنتیکی است و منعطف بودن ۵۷ درصد ژنتیکی است.

شایان ذکر است برخی ویژگی‌ها که به صورت ژنتیک بیان شده است به این مفهوم نیست که دیگران که این ویژگی‌های ژنتیک را ندارند نمی‌توانند این ویژگی را داشته باشند. زمانی که هنوز علم گسترش پیدا نکرده بود و انقلاب یا موج انقلاب تکنولوژی ظهور پیدا نکرده بود، مدیریت را یک عامل ذاتی یا ژنتیک می‌دانستند و می‌گفتند مدیریت ذاتی است. اما زمانی که تئوری‌های مدیریت ظهور کرد و مدیریت به صورت کلاسیک تدریس شد، افرادی که مدیریت ذاتی نداشتند با آموختن مدیریت توانستند مدیرانی لایق شوند.

بنابراین ما باید شخصیت‌های بزرگان خود را تحلیل و از آنها سرمشق و آموزش بگیریم تا بتوانیم افرادی اثرگذار در جامعه باشیم.

در پایان باید به یک نکته اشاره نماییم، ما در خلقیات طایفه اثباتی همه‌ی ویژگی‌های مثبت از جمله:

  • ویژگی شیخیان و عیاران
  • ویژگی درون‌گرا
  • ویژگی مداراگرا

را گفتیم و مردان بزرگ و اثرگذار در جامعه‌ی روستای برگجهان را هم برشمردیم، اما خیلی کوتاه و موجز می‌خواهیم بگوییم که همه‌ی این اثرگذاری‌های طایفه اثباتی و نقاط مثبت آنها فقط و فقط در گرو یک عامل مهم و اثرگذار است.

و آن هم اینکه،

اگر آنها خود بخواهند، این ویژگی‌ها و اثرگذاری‌ها در جامعه ظهور و بروز پیدا می‌کند. اما امان از آن روزی که آنها نخواهند، چه باید کرد؟!

۳ دیدگاه

  1. علی اکبر لبافی

    جناب جان نثاری
    دقت شما در تحلیل طوایف و توجه به خدمات آنان همزمان با برشمردن صفات آنها ستودنی است و خوشحالم که تنها دو طایفه دیگر برای طوایف این دست باقی مانده است (توضیح: به زودی نوبت طایفه جان نثاری فرا می رسد!).
    به دور از این شوخی مطلبی که می خواهم به عرض برسانم ارتباطی با خلقیات و طایفه اثباتی ندارد. فهرست جالبی از افراد اثرگذار روستا تهیه کرده اید که چون نوضیح خاصی ندارد می تواند فهرستی ناقص تلقی شود. اگرچه شاید نتوان شاخص های اثرگذار بودن را تعریف کرد ولی با هر شاخصی که بسنجیم نمی توان از افراد اثرگذار روستا سخن گفت ولی نام و یادی از کربلایی محمد عظیمی نکرد. او به اعتقاد من میرزا حسن رشدیه ی برگجون بود.

  2. با عرض سلام و تشکر از آقای جان نثاری و مطلب خوبی که تهیه کردند.
    بنظرم مهمترین نکته ای که در خصوص مرحوم پدرم به آن اشاره کرده اید به صبوری و پشتکار ایشان برمی گردد که با وجود صحبتهایی که پشت سر ایشان زده می شد ذره ای احساس دلسردی و ناامیدی نکرد و به کارهایش ادامه داد.
    نمونه هایی بود که خودم شاهد بودم.
    یادم میاد وقتی در رابطه با مرکز مخابرات فعالیت می کرد یکبار نماینده مخابرات برای بازدید از زمینهای مناسب روستا به برگجون آمده بود و از دره زینعلی هم قرار بود بازدید کند. جمعیتی بیست سی نفره از اهالی هم آنجا جمع شده بودند.
    زمانی که کارشناس مخابرات به همراه پدرم به محل رسیدند یکی ار اهالی روستا که بیلی بر دوش داشت بیلش را پایین آورد و به گوشش چسباند و شروع به صحبت کردن با صدای بلند کرد طوری که پدرم و کارشناس مخابرات هم بشنوند.
    پدرم چیزی نگفت و فقط چند ثانیه ای نگاهش کرد و آن شخص با خجالت محل را ترک کرد.

    با تشکر
    سعید اثباتی

  3. در ابتدا از زحمات آقای جان نثاری و نگاه دقیق , علمی و موشکافانه آقای جان نثاری سپاس گذاری می نمایم. در ادامه این توضیحات به چند نکته اشاره می نمایم. پدرم شخصیتی بسیار احساسی و مردم گرایانه داشت که نمود آن فقط در مسایل و کارهای برگجهان خلاصه نمیشد. آن مرحوم در میان فامیل , همکاران سابق محل کارش , دوستان و …خود نیز بعنوان شخصیتی مهربان و یاری رسان مشهور بود. وی در اداره دخانیات برای ارتقا کارمندان دورو برش هم بدون هیچگونه چشمداشتی با روسای بالاتر از خودش منازعه داشت ….و بالاخره درصد اکتسابی این خصوصیات در وی در قیاس با برادران خودش بسیار بالاتر بوده است . با تشکر ==مسعود اثباتی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *